Sıfatlar ve Türleri

Sıfatlar ve Türleri
  • 08.12.2012

Okullarda bu aralar 6. sınıf öğrencileri sıfatlar konusunu görüyor. 6. sınıf seviyesi için ağır olduğunu düşündüğümüz bu konuyu öğrencilerimize bir de biz anlatalım istedik. Öncelikle sıfatları açıklayacağız daha sonra sıfatların iki ana alt başlığı olan niteleme ve belirtme sıfatlarına değineceğiz.

Varlıktan niteleyen veya belirten isimlere sıfat denir. Başka bir deyişle, vasıf ve sıfatların isimlerine sıfat denir. İsimlerin önüne getirilerek Senli anılırlar: yüksek (dağ), komik (adam), birkaç (kişi), güzel (çocuk), solgun (çehre), yürüyen (merdiven)

Sıfatların çoğu, isim soylu kelimelerdir. Bu nedenle tek başlarına kullanıldıkları zaman isimdirler. Küçük ev, mavi deniz, soğuk gün, beş balık tamlamalarındaki sıfatlar tek başlarına birer isim olarak kullanılabilirler. Fiil soylu olan sıfatlar ise sıfat-fiillerdir. Bunların da bir kısmı kalıcı isim olarak kullanılabilmektedir: bakan, çağlayan, yazar, gider, Durmuş, geçmiş, gelecek, yiyecek, tükenmez, kuşkonmaz gibi.

Sıfatlar, çekim eki almazlar. Ancak, sıfat tamlamasında, tamlanan, bir isim tamlaması ise bu tamlamanın iyelik eki, sıfat tamlamasının değil, yalnızca tamlanan kısmın ekidir: eski okul çantası örneğinde, iyelik eki okul çantası tamlamasının ekidir.

Sıfatlar, isimlerin önlerine gelerek sıfat tamlaması dediğimiz kelime grubunu kurarlar. Sıfat tamlamasında sıfatlar tamlayan, isimler ise tamlanan durumundadır. Bu nedenle sıfatlar isimlerden önce gelirler.

İsimler sıfat olarak kullanılabilen kelimelerdir. Ancak, her isim sıfat alarak kullanılamaz. Bunun sebebi, isimlerin karşıladıkları varlığı birçok yönüyle ifade etme özelliğine sahip olmalarıdır. Yani isimler, bir varlığı talin özellikleriyle karşılarlar. Sıfatlar ise bir varlığın sadece bir özelliğini karşılarlar. Masa ve kalem isimleri birçok özellikleriyle bu iki varlığı  insanın düşüncesinde karşılayabilir ve hayalde canlanmasına sebep olur. Ancak her iki kelimenin önüne getireceğimiz “uzun” kelimesi sıfat olarak tek bir özellik ifade eder. Yani masa ve kalemin sadece “uzun olma’  özelliğini bildirir.

Bu duruma göre, isimler sadece bir özellik belirttikleri zaman sıfat olarak kullanılabilirler: yeşil, eski, yöredeki, üç, hangi

Niteleme sıfatlarını bulabilmek için, isme “nasıl” sorusunu sormak yeterlidir. Büyük insan, değerli bilim adamı, kara para, tamlamaları için “nasıl” sorusunu sorduğumuzda alacağımız cevaplar; büyük, değerli, kara sıfatları olacaktır. İşte bu kelimeler önlerindeki isimleri niteleyen, onların nasıllığını açıklayan isimlerdir.

Belirtme sıfatlarını bulabilmek için, isme “hangi, kaç” ve “ne kadar?” sorularını sormak gerekir. Birkaç kitap, sekiz elma, iki kilo, şu adam, hangi ev? tamlamalarındaki sıfatları bulabilmek için isimlere bu soruları sorduğumuzda aldığımız cevaplar: birkaç, sekiz, iki, şu, hangi ] olacaktır. O hâlde bu kelimeler belirtme sıfatlarıdır. Belirtme ve niteleme sıfatlarını bulma noktasında bu soruları sormayı ihmal etmeyiniz.  En kısa şekilde gerekli bilgiler aktardık. Bu bilgileri özümsedikten sonra mutlaka bol soru çözümü yapınız.

eokul-meb.com (Ramazan Baltaş)

 

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ