Paragrafta Yapı Konu Anlatımı ve Soruları

Paragrafta Yapı Konu Anlatımı ve Soruları
  • 20.05.2013

Paragrafın Yapısı Konu Anlatımı, Paragrafta Yapı Örnekleri Açıklaması

PARAGRAFTA YAPI

Paragraflar, giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşur. Buna paragrafın planı da denir.

1. Giriş

Paragrafın konusunun söylendiği ve genellikle tek cümle­den oluşan bölümdür. Paragrafın konusunun belirtildiği bölüm olduğundan “konu cümlesi” de denilen giriş cümlesinde parag­rafın ana düşüncesi de belirtilebilir. Paragrafın giriş cümlesi genel bir yargı özelliği taşır. Giriş paragrafı “Paragrafta neden söz ediliyor?” sorusuna yanıt veren bölümdür.

  • Giriş cümlesi yapı ve anlam bakımından bir sonraki cüm­leye bağlıdır.
  • Giriş cümlesinde konunun ne olduğu belirtilir.
  • Giriş cümlesindeki anahtar sözcük veya sözcüklerden konunun ne olduğu anlaşılabilir.
  • Giriş cümlesindeki sözcükler sonraki bölümlerde tekrarlanır.
  • Giriş cümlesinde “yalnız, fakat, ama, halbuki” gibi bağlaçlar bulunmaz.

İnsan sevgisiyle ilgili elimde birçok belge var. Bun­lardan biri, Fransız yazar Albert Camus’nün imzasını taşıyor. Camus, vatan sevgisi konusunda ikiyüzlüleri, kişisel çıkarlarını ön plana çıkaranları alaya alarak “Ben önce anamı, sonra vatanımı severim.” diyor. Camus’de insan sevgisinin ön planda yer aldığını açıklıyor onun bu sözü.

Bu parçanın giriş cümlesinde paragrafın konusunun “insan sevgisi” olduğu açıktır.

  • Yangın sarmış dört yanımızı, ormanlarımızı. Adına ki­taplarda, levhalarda, masa başında düzenlenip duvar­lara asılan, gazete köşeciklerine sıkıştırılmış sözlerle “ulusal servetimiz” dediğimiz ormanlarımızı!

Bir yazının giriş parçası olan bu bölümde anlatılacak olan konunun “orman yangınları” olduğu anlaşılmaktadır.

ÖRNEK SORU:

Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir paragrafın giriş cümlesi olabilir?

A)     Bunun için yazar ve şairlerin iç dünyaları sıradan insanınkinden genellikle daha zengindir.

B)     Birçok bilim adamı, çeşitli bilimsel dergilerde bu ko­nuyla ilgili makaleler yayımlamıştır.

C)    Öteki açıdan bakacak olursak sanat her dönemde farklı sınıfların beğenisini oluşturacak biçimlerde ge­lişmiştir.

D)    Halbuki, düşünen insanlar, birçok konuda iç çatış­malar yaşayarak mutsuz olurlar.

E)     Dili iyi kullanmak, yazar ve şairlerin üzerinde en çok durmaları gereken konulardan biridir.

CEVAP

Giriş cümlesi, kendinden önce bir cümleyle bağlantılı ola­maz. A’daki “bunun için”; B’deki “bu konuyla ilgili”; C’deki “Öteki açıdan bakacak olursak” D’deki “halbuki” ifadeleri bir önceki cümleye gönderme yapar. Giriş cümleleri genellikle konunun ne olduğunu bildiren cümlelerdir. E seçeneğindeki cümle ise kendinden önce bir cümle bulunmayan ve konunun ne olduğunu bildiren bir cümle olduğundan doğru cevap E’dir.

2. Gelişme

Girişte belirtilen konunun veya ana düşüncenin ayrıntılandırıldığı bölümdür.

Yardımcı düşünceler, gelişme bölümünde bulunur. Bunun için karşılaştırma, örnekleme, benzetme gibi düşünceyi geliştirme yollarına başvurulur. Dolayısıyla da gelişme bölümü, birden fazla cümleden oluşur.

Gelişme bölümü, konunun ayrıntısına inildiği, yardımcı düşüncelerin bulunduğu bölüm olduğundan bu bölümde “sözgelimi, özellikle, diyelim ki, örneğin, bir kere, aynı şekilde, ama, ayrıca, bundan başka” gibi bağlayıcı sözcükler bulunur.

Sınav sorularında karşımıza çıkan aşağıdaki soru kökleri bu konuyla ilgilidir.

♦          Yukarıdaki parçada numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

♦          Yukarıdaki parça iki paragrafa bölünmek istense ikinci paragrafın kaçıncı cümleyle başlaması gerekir?

♦           Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi çıkarılırsa parçanın anlamında önemli bir değişme olmaz?

♦          Yukarıdaki parçanın anlam akışındaki bozukluğu gidermek için aşağıdaki değişikliklerden hangisi yapıl­malıdır?

♦          Aşağıdakilerden hangisi bir paragrafın ilk cümlesi (veya son cümlesi) olamaz?

 

ÖRNEK SORU:

  1. Bundan dolayı Don Kişot benim için her zaman ayrı bir kitaptır.
  2. Şimdi, ilk yayımlanışın 500. yılında yeniden okuyorum bu kitabı.
  3. Bu yıl Don Kişot ilk kez orijinal haliyle iki cilt olarak yayımlanmış.
  4. Teyzem öleli on yıl oldu; ama Don Kişot başucumda…
  5. Okuduğum ilk kitap teyzemin hediye ettiği Don Ki­şot’tu.

Aşağıdakilerden hangisi yukarıda numaralanmış cüm­lelerden anlamlı bir paragraf oluşturur?

A) I — II — III — IV — V    B) III -1 – II -V- IV

C) V — I — II — III — IV    D) II — III — I — IV — V     E) II — IV — III — J — V

CEVAP

Soruda verilen cümlelerle anlamlı bir paragraf yaratmak için cümlelerin V, I, II, III, IV sırasını takip etmesi gerekir. Buna göre paragrafı oluşturalım: Okuduğum ilk kitap teyzemin he­diye ettiği Don Kişot’tu. Bundan dolayı Don Kişot benim için her zaman ayrı bir kitaptır. Şimdi, ilk yayımlanışının 500. yılında yeniden okuyorum bu kitabı. Bu yıl Don Kişot ilk kez orijinal hâliyle iki cilt olarak yayımlanmış. Teyzem öleli on yıl oldu; ama Don Kişot başucumda… Doğru seçenek C‘dir.

3. Sonuç

Ortaya konan duygu, düşünce veya olayın sonuca bağlan­dığı bölümdür. Bir veya iki cümleden oluşur. Ana düşünce, giriş veya gelişme bölümlerinde belirtilmemişse sonuç bölümünde söylenir. Bu durumda sonuç cümlesi “sonuç olarak, özetlersek, kısaca, işte, demek oluyor ki” gibi bağlaçlarla başlayabilir. Ancak ana düşünce giriş veya gelişme bölümlerinde belirtilmişse sonuç bölümü konunun özetlendiği veya çarpıcı örneklerle des­teklendiği bölüm olur.

DİKKAT : Sonuç bölümü, özellikle paragrafı sondan tamamlama soru tipleri için dikkat edilmesi gereken bir bölümdür.

♦ Sanatın bilimden farklı bir amaç taşıdığı su götürmez bir gerçektir. Sanat düşünceden öte, içe, duygulara kadar iner. Ruhu harekete geçirir. Bilimde olduğu gibi, gerçeği ya da olaylar, olgular arasındaki ilişkileri, yasaları bulmaya yönelik değildir. Hatta “Bilim, kişinin ve doğanın gizemini açıklamaya çalışır; sanat ise yeni gizemler getirir” diyen Tahsin Saraç’ın yaklaşımına göre, bilimle çelişebilir de. Sonuç olarak, sanatın başlıca amacı, insanlarda heyecan yaratmak­tır, diyebiliriz.

Bir paragrafın son cümlesine paragrafın sonuç cümlesi denir. Yukarıdaki paragrafta sanatın bilimden farkı tanık göstermeden de yararlanılarak açıklanmıştır. Bu paragrafın sonuç cümlesinde paragrafın ana düşüncesi açıklanmış; bunun için de “sonuç olarak” bağlacı kullanılmıştır.

ÖRNEK SORU

Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir paragrafın sonuç cümlesi olamaz?

A)      Demek ki edebiyat, insanın en gizemli yanlarını da konu edinir ve yaşamın bir aynasıdır.

B)     Kısacası resim; müzik, şiir, mimari gibi soyut zekâ gerektiren bir sanat dalıdır.

C)     Savımızı ispatlamak için Yusuf Atılgan’ın “Aylak Adam”ı gibi birçok örnek de sıralayabiliriz.

D)     Özetle, makale yazabilmek için geniş bir kültür biriki­mine ve araştırmaya ihtiyaç vardır.

E)     İşte, zaman iyi eserleri ve onların yaratıcılarını unutturamıyor.

CEVAP

Sonuç cümlesi A, B, D ve E seçeneklerinde olduğu gibi, genellikle, sonuç bildiren bağlaçlarla başlar. Ancak örneklemelerin yapıldığı ve bir savın ispatı için yan düşüncelerle desteklendiği cümleler sonuç cümlesi değil, gelişme cümlesi olacağından C seçeneğinin sonuç cümlesi olamayacağı açıktır. Doğru cevap C’dir.

Paragrafta Yapı Konu Anlatımı, Paragrafın Yapısı Soruları Örnekleri Soru Çözümleri ve Açıklaması Hakkında Sorularınızı Aşağıdan Hemen Yazabilirsiniz.

 

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ