Kütle çekimi sapması

Kütle çekimi sapması
  • 28.01.2017

Kütle çekimi sapması nedir

Kütle çekimi sapması, gravity anomaly olarak da bilinir, normal kütle çekimi (yer­ çekimi) değerinde görülen değişmelerdir. Eğer Yer homojen bir küre olsaydı, gravimetreyle (yerçekim ölçer) ölçümler yapan bir gözlemci, Yer’in her noktasında kütle çekimine ilişkin olarak aynı değeri bulurdu. Ama Yer’in yoğunluğu her yerde aynı olmadığından, Yer yüzeyinin farklı yerle­rinde farklı kütle çekimi değerleri bulunur. Örneğin, mineral yataklarının, tuz doruları­nın ya da içinde kütle bulunmayan boşlukların ya da mağaraların üzerinde kütle çekimi sapmaları olur.

Herhangi bir noktada, yatay yüzey yoğun­luğu değişmelerinden kaynaklanan kütle çe­kimi sapmasını belirleyebilmek için, önce o noktada elde edilen kütle çekimi değerleri­nin, yükselti farklarına, Yer’in o bölgedeki biçimine ve çevredeki topografik değişimle­re bağlı olarak düzeltilmesi gerekir. Göz­lemci Yer’in merkezinden uzaklaştıkça küt­le çekimi azalır; buna serbest hava etkisi denir. Serbest hava kütle çekimi düzeltmesi, yüzeyden yüksekliğe bağlı olarak ortaya çıkan değişmeleri giderir; serbest hava sap­ması, Yer yüzeyinin herhangi bir noktasın­daki kütle çekimi değerinin, o noktada yal­nızca serbest hava düzeltmesi yapılarak bulunan kuramsal kütle çekimi değerinden gösterdiği farklılıktır. Böylece serbest hava sapmasının değeri, gözlemlenen kütle çeki­mi değeri ile serbest hava düzeltmesinin toplanması ve bu toplamdan kuramsal küt­le çekimi değerinin çıkarılması yoluyla bulunur.

Yüzey şekilleri de kütle çekimi değeri üze­rinde sapmalara yol açabilir; örneğin, dağların ya da vadilerin konumu, topografya etkisi denen bir etkiye yol açar. Topografya düzeltmesi, ölçümün yapıldığı noktanın çevresinde, altında ya da üstünde yer alan kütlelerin ölçüm aygıtı üzerinde uyguladığı çekim etkisini gidermeye yöneliktir.

Bouguer sapması ise, gözlem noktası ile deniz düzeyi arasında kalan kütlelerin çe­kim etkisini dikkate alarak yapılan düzelt­melerden (Bouguer düzeltmesi) sonra bulu­nan kütleçekimi sapmasıdır. Bouguer sap­masından yüzeyaltı jeolojisi incelemelerin­de yararlanılır.

 

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ