Kiracılık Hakkında Bilgi

Kiracılık Hakkında Bilgi
  • 20.06.2013

Kiracılık Hakkında Bilgi, Kiracılık Nedir

Kiracılık, toprak sahibinin toprağı, kiracı­nın iş gücünü sağladığı, her iki tarafın deği­şen miktarda işletme sermayesiyle üretime katkıda bulunduğu ve elde edilen kazancın değişik oranlarda paylaşıldığı tarımsal işlet­me biçimidir. Mal sahibine ödeme ürünün bir bölümüyle, nakit para olarak ya da her iki biçimde yapılabilir. Kiracılığın belirleyici özelliği kiranın ürüne bağlı olmadan götürü olarak ödenmesidir. Kiracıların aileleriyle birlikte bütün dünyada tarımda çalışan nü­fusun yaklaşık beşte ikisini oluşturduğu sanılmaktadır.

Kiracılığın yaygınlığı ve biçimleri ülkeden ülkeye değişir. Örneğin İngiltere ve Galler’ de yaygındır; Tayland ve Danimarka’da ise kiracılar toplam çiftçilerin yalnızca yüzde beşi kadardır. Kiracılığın yarıcılık olarak bilinen biçiminde, toprak sahibi sermayenin tümünü ve bazen kiracının yiyecek, giyecek ve sağlık giderlerini üstlenir ve çalışmaları denetler. Öteki kiracılık biçimlerinde, kira­cı bütün araç ve gereçleri sağlar ve çiftliğin işletilmesinde büyük ölçüde bağımsız davranır.

Toprak sahibinin ve kiracının ekonomik durumlarına göre kiracılık farklı biçimlerde ortaya çıkar. Türkiye’de yaygın olarak görü­len biçimi, hem toprak sahibinin hem de kiracının küçük üreticiler olmasıdır. Gene Türkiye’nin özellikle doğu ve güneydoğu­sunda büyük toprak sahipleri topraklarını küçük üreticilere kiraya verirler. Büyük toprak sahipliği ile küçük işletmeciliğin iç içe geçtiği ve köylünün “kalıtsal ve sürekli bir kiracı” konumunda olduğu feodal sis­temin bir kalıntısı olan bu ilişkide, kira bedeli daha çok ortakçılık biçimi için­de, örf-âdet hukukuna göre ve sözleşme özelliği zayıf bir bağlantı ile saptanır. Özel­likle “absentee” toprak mülkiyetinin söz konusu olduğu durumlarda da büyük top­raklar küçük üreticilere kiraya verilebilir. Bu ilişkide kiracı üretim araçlarına kısmen sahiptir. Türkiye’de ve öteki az gelişmiş ülkelerde görülen bir başka kiracılık türü büyük işletmecilerin küçük toprak sahibin­den toprağını kiralamasıdır. Traktör sahip­lerinin parasal bir bedel karşılığında toprak kiralayıp işçi kullanarak piyasaya dönük üretim yapmaları, bu tür kiracılık ilişkisinde görülür. Büyük toprak sahiplerinin büyük işletmecilere toprak kiraladıkları işletme biçimlerine ise daha çok Batı Avrupa’da, özellikle Birleşik Krallık’ta rastlanır.

Kiracılık sistemi Birleşik Krallık’ta ve ABD’nin orta batı eyaletlerinde görüldüğü gibi çok verimli olabilir. Toprak sahipleri­nin güçlü, kiracıların yoksul oldukları du­rumlarda ise sistem kötüye kullanılabilir. II. Dünya Savaşı’ndan bu yana çok sayıda ülkede kiracı çiftçilerin koşullarını iyileştir­meye yönelik birçok önlem alınmıştır. Bu önlemler genelde kira bedelinin sınırlandı­rılmasını, asgari kira süresini ve kiracıların yaptıkları sermaye yatırımlarının tazmin edilmesini içerir. Ayrıca bak. ortakçılık; rant.

 

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ