Kımız nedir

Kımız nedir
  • 25.03.2013

Kımız nedir, Kımız nasıl yapılır

Kımız, Orta Asya bozkırlarında yaşayan göçebe halklara özgü. kısrak sütünden ya­pılmış geleneksel içki. Ender olarak yapı­mında deve, inek ve eşek sütü de kullanıl­mıştır.

Kımız yapmak üzere sütü sağılacak kısrak vük taşımada kullanılmamış, sağım için yetiştirilmiş, yayla ya da bozkırda doğal olarak yetişen bitkilerle beslenmiş, süt bez­lerinin ‘ güçlenmesi için en az iki yavru doğurmuş, ayrıca, temiz ve bakımlı olma­lıdır.

Kımız Nasıl Yapılır

Kımızla ilgili en eski bilgi Horneros un İlyada adlı yapıtında yer alır. Herodotos da kımızın yapılışı üzerine önemli bilgiler ve­rir. Buna göre İskitler, kısrakları gözlen bağlanmış kölelere sağdırır, yuvarlak tahta fıçılara konan süt gene gözleri bağlı köleler­ce sürekli olarak karıştırılırdı. Çin tarihçisi Sima-Qian da (İÖ y. 145 – İÖ y. 85) kımızın Hun içkisi olduğunu belirtir. Çin’de Tang hanedanı döneminde (618-907) kımızın yay­gın olarak kullanıldığı tarihsel kaynaklardan öğrenilmektedir. İslamı kabul etmiş Oğuzların destansı öykülerinden oluşan Dede Korkut Kitabının birkaç öyküsünde de kımızdan ve kımızla ilgili geleneklerden söz edilir. Orta Asya’dan İran yolu ile Anado­lu’ya gelen. Türkmen toplulukları da kımız yapar ve içerlerdi. Günümüzde bu gelenek, Orta Asya bozkır halkları ile Türkiye’ye son dönemlerde gelmiş Türkistanlı ve Afgan göçmenler arasında sürmektedir. “Kımız yapımında süt kadar maya da önem­lidir. En iyi maya at derisinden torbalarda kurutularak saklanan eski kımızdır. Bu maya­ran, laktik asitle üreyen bir basilin ürünü olduğu anlaşılmıştır. Kazaklar ve Başkırtlar gibi bozkırda yaşayan konar-göçer halklar kımızı at derisinden “saba” adı verilen tulumlar içinde hazırlarlar. Bu tor­balara önce taze kısrak sütü konur ve içine üçte bir oranında maya katılır. Ilık bir yerde tutulan mayalı sütün bir sopa ile belli aralıklarla karıştırılması gerekir. Daha son­ra birkaç saat dinlendirilir. Sütün yüzünü kaplayan kabarcıklar, mayalanmanın başla­dığını gösterir; bunun üzerine yeniden tulumdakinin birkaç katı süt eklenir, kuvvetli biçimde karıştırılır, çalkalanır ve dinlenme­ye bırakılır. Dinlendirme ve yeniden kısrak sütü ekleyip karıştırma işlemi birkaç kez yinelenir. ‘Dinlendirmeler dışında kanştırma işlemi ara vermeden yapılır. Böylelikle süt iyice mayalanır, alkolleşme artar ve kımız içilecek duruma gelir. Üç dört gün bekletilen kımız çok sert olur: Kırgızların “kara kımız” dediği bu içkiyi yalnızca yetişkin erkekler içer. Dinlendirme, yanı mayalandırma ve alkolleşme derecesine gö­re iki kımız türü daha vardır. Bunlardan yeni mayalandırılmış, en çok bir günlük taze kımıza “sağmal kımız” adı verilir; bunu çocuklar, yaşlılar ve kadınlar içer. Alkol derecesi yüksek “kara kımız” süt karıştı­rılarak yumuşatılırsa “erek kımız” adını alır.

İyi Bir Kımızın Özellikleri

İyi kımız köpüklü ve açık mavi renktedir. Olgunlaşmamış kızılcık tadında, kekremsi­dir. İçerken dilde ve damakta hoş, serin bir tat bırakır. Az içildiğinde insana neşe ve dinçlik verdiğine inanılır. Besin değeri yük­sek olduğundan vücuda çok yararlıdır. Çok içildiğinda tatlı ve dinlendirici bir uyku verir. Kımızın içinde albümin, laktik asit, alkol, karbonik asit ve çeşitli vitaminler vardır. Kımızdaki albümin önemli amino- asit bileşiklerini içerdiğinden çok yararlıdır, ayrıca sindirimi kolaydır. Eski SSCB’de yapılan araştırmalarda kımızın hastalıklar­dan koruyucu bir ilaç özelliği taşıdığı görül­müş, mide, bağırsak ve kalp hastalıklarıyla veremin tedavisinde kımızdan yararlanıl­mıştır.

Eski Türklerde kımızın dinsel inançlarla da ilgisi vardır. Şamanlar, düzenledikleri ayinlerden önce ve ayin sırasında mutlaka kımız içerler; tanrılara, ruhlara kımız sunar­lardı. Kutsal içki sayılan kımız, göçebe yurtlarında, hükümdar ve bey çadırlarında da içilir, konuklara sunulurdu. Orta Asya’ da Kırgızlar, Kazaklar ve Özbekler gibi Türk boylarının her yıl haziran ayında düzenlediği “kımız bayramı” günümüzde de sürmektedir. Bayram, “en iyi kımız” yarış­ması ile başlar. Değişik bölgelerde yaşayan­lar birbirlerine deriden torbalar içinde kı­mız gönderirler. Meydanlarda toplu oyunlar oynanır, cambazlar gösteri yapar; gençler arasında cirit oynanır ve başka atlı yarışlar düzenlenir. Ozanlar, bahşiler (bakşılar) din­leyicilere destanlar anlatıp kopuz çalarlar.

 

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI
  1. muhittin dedi ki:

    bu siteyi kuranlardan allah razı olsun çok iyi bir site ve yararlı

YORUM YAZ