Kanun Hükmünde Kararname

Kanun Hükmünde Kararname
  • 26.07.2013

Kanun Hükmünde Kararname Nedir Nasıl Çıkarılır

Kanun hükmünde kararname, hüküme­tin parlamentodan yasayla aldığı yetkiye dayanarak çıkardığı genel düzenleyici nite­likte kararname. Toplumsal ve ekonomik alanda hızlı müdahalelere olanak verdiğin­den, yürütme organının kullandığı en önem­li düzenleme yetkisidir.

Türk hukukunda kanun hükmünde karar­name (KHK) ilk kez 1971’de yapılan anaya­sa değişikliğiyle getirildi. Buna göre TBMM’nin yetki veren yasasında, çıkarıla­cak KHK’nin amacı, kapsamı ve ilkeleri ile bu yetkiyi kullanma süresinin ve yürürlük­ten kaldırılacak yasa hükümlerinin açıkça gösterilmesi gerekiyordu. Yalnızca yürüt­menin düzenleme yetkisini genişleten bu uygulama, 1982 Anayasası’nın getirdiği ye­niliklerle Bakanlar Kurulu’na doğrudan ya­sama etkinliğinde bulunma olanağı veren bir nitelik kazandı.

1982 Anayasasındaki düzenleniş biçimine göre KHK’ler olağan ve olağanüstü dönem­lere özgü iki kategoriye ayrılır. Olağan dönemlerde verilen yetki yasasında KHK’nin amacı, kapsamı, ilkeleri, kullan­ma süresi ve bu süre içinde birden çok kararname çıkarılıp çıkarılamayacağı belir­tilir. Bu uygulamada hangi yasa hükümleri­nin yürürlükten kaldırılacağını açıkça gös­terme koşulu aranmadığından. Bakanlar Kurulu yetki yasası çerçevesinde istediği yasal değişiklikleri yapabileceği gibi yeni yasal düzenlemeler de getirebilir. Anayasa uyarınca temel haklar, kişi haklan ve ödev­leri, siyasi haklar ve ödevler ile bütçe değişikliği konusunda KHK çıkarma yetkisi verilemez.

KHK’ler Resmî Gazete’de yayımlandıkları gün yürürlüğe girerler; kararnamede yürür­lük tarihi olarak daha sonraki bir tarih de gösterilebilir. Kararnameler, Resmî Gazete’de yayımlandıkları gün TBMM’ye sunu­lur. Yetki yasaları ve bunlara dayanılarak çıkanlan KHK’ler TBMM’de öncelikle ve ivedilikle görüşülür. Yayımlandığı gün TBMM’ye sunulmayan KHK’ler aynı tarih­te, TBMM’de görüşülerek reddedilen KHK’ler ise kararın Resmî Gazete’de ya­yımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. TBMM’nin aynen ya da değiştirerek kabul ettiği KHK’ier yasaya dönüşür.

Bakanlar Kurulu’nun istifası, düşürülmesi ya da yasama döneminin bitmesi, belli süre için verilmiş olan yetkinin sona ermesine yol açmaz. KHK’nin yetki yasasında öngö­rülen sürenin bitiminden önce TBMM’de onaylanması sırasında, yetkinin devam edip etmediğinin de belirtilmesi gerekir. Olağan dönemde çıkarılan KHK’ler, Resmî Gazete’de yayımlanmalarından başlayarak 60 gün içinde, anayasaya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesi’ne götürülebilir.

Sıkıyönetim ve olağanüstü hallerde cum­hurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakan­lar Kurulu durumun gerektirdiği önlemlerle ilgili KHK’leri çıkarmaya yetkilidir; bunun için TBMM’den yetki yasası almaya gerek yoktur. Anayasanın öngördüğü tek denetim KHK’lerin TBMM’nin onayına sunulması- dır. Düzenleme alanı “durumun gerekli kıldığı” konularla sınırlı olan ve temel hak ve özgürlüklerin kullanımını kısmen ya da tamamen durdurucu önlemler almaya da olanak veren olağanüstü dönem KHK’leri hakkında anayasaya aykırılık iddiasıyla iptal davası açılamaz.

 

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ