Kanon Nedir

Kanon Nedir
  • 10.07.2013

Müzik terimi olarak kanon nedir bilgisi …

Kanon, bir başlangıç melodisinin belirli bir zaman aralığında aynı veya başka bir perdeden taklit edilmesine dayanan müzik şekli ve kompozisyon tekniğidir. Bu taklit aynı değerdeki, daha uzun değerdeki (artık ya da genişletilmiş) ya da daha kısa değerde­ki (eksik ya da daraltılmış) notalarla yapıla­bilir. Melodinin başlangıçtaki ilerleyiş yönü, taklitte tersine çevrilebilir. Örneğin taklitte ezgi geriye doğru okunur (geriye doğru kanon), aralıklar bir değişiklik yapılmadan tersine hareket ettirilir (ayna kanonu) ya da hem ezgi, hem aralıklar tersine hareket ettirilir (geriye doğru ayna kanonu).

Bilinen en eski kanon 13. yüzyıl İngiliz round’u (çember kanon) Sümer is icumenin’dir. Bu altı ses partili eşsiz beste, sözlü kurallara uyarak tek bir nota partisinden türetilebilen dört sesli bir kanon üzerine kuruludur; bir temel bas (basso ostinato) oluşturan taşıyıcı iki ses, altı ses partisini tamamlar.

Kanon, 15. yüzyılda missa bestelerinin önemli bir birleştirici öğesi durumuna geldi. Flaman besteci Jean d’Ockeghem Missa prolationum’unu (Artırma Missasi) bir ka­non çevrimi olarak yazdı.

18. yüzyılda Johann Sebastian Bach Die Kunst der Fuge (1749; Füg Sanatı) ve Goldberg Çeşitlemeleri’nde anıtsal iki kanon çevrimi yarattı. 20. yüzyılda Arnold Schoenberg, Anton von Webern ve Paul Hindemith gibi besteciler bu tekniği yaygın olarak kullandılar.

14. yüzyıl İtalyan müziğinin belli başlı formlarından biri olan caccia’da (İtalyancada “av” ya da “kovalamaca”) eş sesli kanon yapan iki ses vardı; bunlara uzun notalar­dan oluşan kanonsuz bir ses alttan eşlik eder, onu bir nakarat bölümü izlerdi. Cacda’nın sözleri gerçek av sahnelerini betim­ler, müziğine de sık sık boru ve kuş sesleri, bağırışlar, karşılıklı konuşmalar katılırdı.

17. ve 18. yüzyıllarda İngiltere’de popüler olan catch (ya da round) (İngilizce catch: “yakalama”) üç ya da daha çok sesli bir kanon türüydü. Catch’lerde de bütün sesler melodiye aynı nota ile başlamakla birlikte, şarkıya farklı zaman aralıklarıyla girerdi. Catch ‘lerin sözleri çoğunlukla şakalı ve küfürlü olurdu. Bazı örneklerinde bir sesin melodiyi söylerken sustuğu aralar, öbür sesin notaları ve sözcük oyunları ya da anlam değişmeleri yaratan sözleriyle doldu­rulurdu. Catch 1660’ta, İngiltere’de krallı­ğın yeniden kurulmasından sonra doruğa ulaştı. Bu dönemde en yetkin besteciler yaratıcılık ve açık saçıklık konusunda birbir­leriyle yarıştılar. 18. yüzyılda catch kulüple­ri yaygınlaştı (örn. 1761’de kurulan Soylu­lar ve Beyefendiler Catch Kulübü). Resto­rasyon dönemi catch’lerinin sonraki basım­larının çoğundan edebe aykırı bölümler çıkarıldı, bununla birlikte 1950’lerden bu yana sansür edilmeyen basımlar da yapıl­mıştır.

Balkanlar’daki ve Afrika’daki bazı ülkele­rin halk müziklerinde de kanona rastlanır. Kanon ne demek anlamı hakkında bilgi verdik.

 

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI
  1. amed dedi ki:

    Biraz kısa olabilir

YORUM YAZ