İzostazi Nedir

İzostazi Nedir
  • 14.07.2013

Coğrafi bir terim olan izostazi ne demek, izostazi nedir bu terimin anlamını kısaca irdeleyeceğiz.

İzostazi, dengelenme olarak da bilinir, yer kabuğunun büyük bölümleri arasındaki kuramsal denge durumu. Bu büyük bölüm­lerin yüzeyin yaklaşık 110 km altında uza­nan daha yoğun bir katmanın üzerinde yüzdüğü varsayılır. Bu katmandan yüzeye doğru yükselen aynı en kesit alanlı sütunların, yüzeye bakan bölümlerindeki malzeme bileşimi ve yükseklikleri farklı olsa da, Yer üzerinde her yerde aynı ağırlıkta olduğu kabul edilir. Bu, deniz düzeyinin üstün­de bir kütle fazlalığı, örneğin bir dağ sistemi varsa, sütunun deniz düzeyi altındaki kök bölümünde de bir kütle eksikliği vardır anlamına gelir.

İzostazi kuramına göre, deniz düzeyi üs­tündeki bir kütlenin kökü deniz düzeyinin altındadır ve bu nedenle birim alana düşen toplam ağırlığın Yer’in her bölgesinde aynı olduğu bir derinlik vardır; buna denklenme derinliği ya da düzeyi denir. ABD’de yapı­lan jeodezi haritalarında, dengelenme de­rinliği, John Fillmore Hayford (1868-1925) ve William Bowie’nin (1872-1940) kuramına göre 112,7 km olarak kabul edilir.

Sir George Biddell Airy’nin (1801-92) varsayımına göre yer kabuğu, daha yoğun bir sıvı katman üzerinde yüzen katı bir kabuktur. Bu varsayım, kabuğun her yer­de eşit yoğunluk dağılımına sahip ol­duğunu kabul eder. Ama kabuğun kalınlı­ğı her yerde aynı değildir ve bu nedenle kuram, kabuğun kaim bölümlerinin alt katmana battığını, buna karşılık ince bö­lümlerinin yukarı yükseldiğini ileri sürer. Bu varsayıma göre dağların, Yer yüzeyinin altında, yüzeyde görülen bölümlerinden çok daha büyük kökleri bulunmaktadır. Bu durum suda yüzen ve büyük bölümü su altında bulunan buzdağlarına benzetilebilir.

John Henry Pratt’ın (1809-71) varsayımına göre, yer kabuğunun deniz düzeyi altındaki bölümlerinin kalınlığı her yerde aynıdır ve denklenme derinliğindeki bölümünde birim alana binen ağırlık her yerde eşittir. Buna göre, yer kabuğunun yoğunluğu daha düşük bölümleri (örn. dağ, dağ dizileri), yoğunlu­ğu daha yüksek bölümlere oranla deniz düzeyinden daha yükseğe çıkar. Bu da dağların, belirli bir bölgede ısınan kabuk malzemesinin yukarı doğru genleşmesiyle ortaya çıktığı ve böylece kütlenin hacminin büyüdüğü, ama soğuduktan sonra yoğunlu­ğunun azaldığı anlamına gelir. Weikko Aleksanteri Heiskanen’in (1895- 1971) ortaya attığı varsayım, Airy ve Pratt varsayımlarının arasında yer alır. Bu varsa­yım, yüzey şekillerinin yaklaşık üçte ikisinin kök oluşumunca (Airy modeli) üçte birlik bölümünün de yer kabuğunun kabuk ile alt katman sınırı üzerindeki bölümlerince (Pratt modeli) dengelendiğini kabul eder.

 

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ