İstimval nedir

İstimval nedir
  • 15.06.2013

istimval yetkisi nedir, istimval ne demek

İstimval, kamu idaresine, gereksindiği mal ve hizmetleri kamu gücünü kullanarak elde etme olanağı sağlayan yöntemdir. İdare bu yoldan özel mülkiyet altında bulunan taşınır malların mülkiyetini ya da kullanma hakkı­nı, taşınmaz malların da yalnızca kullanma hakkını geçici bir süre için kazanabilir. Askerlik yükümü dışında kalan bedeni yükümlülükler de istimvalin bir türünü oluş­turur.

Daha çok olağandışı ve olağanüstü durum­larda başvurulan istimval, taşınmaz mal mülkiyetinin idareye geçmesini sağlayan kamulaştırmadan kapsam bakımından daha geniş, uygulama alanı bakımından ise daha dardır. Ayrıca kamulaştırma yönteminden daha basit bir yöntemle gerçekleştirilir. İstimvalde, kamulaştırmadan farklı olarak, peşin ödeme zorunluluğu yoktur. Malın ya da hizmetin karşılığı daha sonra kira, tazmi­nat ya da ücret olarak ödenir.

İstimval askeri ya da sivil amaçlarla yapıla­bilir. Askeri istimvaller Türk hukukunda 7 Haziran 1939 tarihli ve 3634 sayılı Milli Müdafaa Mükellefiyetleri Kanunu ile düzenlenmiştir. Buna göre askeri amaçlarla istimval yöntemine başvurulmasının iki ko­şulu vardır:

1) Bakanlar Kurulu’nca ülkenin tamamında ya da bir bölümünde milli savunma yükümlülüklerinin uygulanmasına karar verilmiş olması,

2) askeri ihtiyaçların olağan yöntemlerle (örn. sözleşme yapıla­rak) sağlanamamış olması.

Ayrıca 4 Kasım 1983 tarihli ve 2941 sayılı Seferberlik ve Savaş Hali Kanunu’nda öngörülen genel ya da kısmi seferberlik durumu da askeri istimval için dayanak oluşturur. Belli bir yerde askeri istimvalin uygulanmasını iste­meye askeri makamlar, somut durumlara ilişkin istimval kararını vermeye ise milli müdafaa komisyonları yetkilidir. İstimvale konu olabilecek mallar konaklamaya elve­rişli binalar, değirmenler, fırınlar, yiyecek- içecek ve taşıt araçlandır. Ayrıca her türlü askeri hizmet için gerekli işgücünün sağlan­ması amacıyla işçiler de istimvale tabi tutulabilir.

Sivil istimvaller 25 Ekim 1983 tarihli ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu ile düzenlenmiştir. Anayasa’nın 121. maddesi uyarınca çıkanlmış olan bu yasaya göre sivil istimvale ancak doğal afet ve tehlikeli salgın hastalıklar nedeniyle Bakanlar Kurulu’nca olağanüstü hal ilan edilmesi ve bu kararın Türkiye Büyük Millet Meclisi’nce onaylan­ması koşuluyla başvurulabilir. Sivil istimval kararını almaya yetkili makam vali ya da bölge valisidir.

İlgililer gerek askeri, gerekse sivil istimvallerde yetkili kurullarca takdir olunan bedel, kira, ücret ya da tazminatın yetersiz­liği savıyla yerel adliye mahkemelerine, istimval işleminin hukuka ve yasaya aykırılı­ğı savıyla da idari yargı yerlerine başvurabi­lir. İstimval karşılıkları para olarak toptan ve ayrık durumlarda da taksitle ödenir. Taksitle ödeme yapılacak durumlarda ilgili­lerin alacaklarına yasal faiz yürütülür.

 

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ