İstihsan nedir

İstihsan nedir
  • 15.06.2013

İstihsan nedir, İstihsan ne demek

İstihsan (Arapçada “yeğlemek”), fıkıhta, Kuran ve sünnette kesin hükme bağlan­mayan bir konuda daha güçlü görülen bir kanıt dolayısıyla benzerlerinden farklı bir yargıyı yeğlemek. Maliki ve Hanefi fıkıhçıların başvurduğu istihsan, fıkhın kıyas gibi temel dayanaklarından sayılır. Hanefi fıkıhçılara göre istihsanın birinci biçimi olan istihsanü’l-kıyas, açık nedenden daha üstün sayılan bir gizli neden dolayısıy­la olayın gerektirdiği celî (apaçık) kıyası bırakarak gizli nedene dayalı kıyası seçmek­tir. İkinci biçimi ise, kıyasla ulaşılan yargı ile başka bir kanıtın içerdiği yargı arasında­ki çatışma dolayısıyla başvurulan istihsandır. Bu biçimiyle de istihsan üçe ayrılır; İstihsanü’l-sünne, istihsanü’l-icma ve istihsanü’z-zarure. İstihsanü’l-sünne, kıyasla ulaşılan yargının sünnete dayalı bir yargı ile çelişmesi durumunda yapılan istihsandır. İcma ile kesinlik kazanan bir yargı nedeniy­le kıyası terk etmeye istihsanü’l-icma, bir zorunluluk nedeniyle kıyasla ulaşılan yargı­nın terk edilmesine de istihsanü’z-zarure denir. İstihsanü’l-icma Malikilerin istihsanü’l-örf adını verdikleri biçime benzer. Çünkü icma nedeniyle istihsanda da genel örfe bağlı durumlarda ortaya çıkan çelişkiyi gidermek için kıyas genellikle terk edilir. Hanefilere ve Malikilere göre istihsan, fıkhın temel dayanaklarından biridir ve istihsanın bulunduğu yerde kıyasla ulaşılan yargının terk edilmesi gerekir. İstihsanla ulaşılan yargı, kıyasla birlikte seçim konusu yapılabilecek iki seçenekten biri değil, uyul­ması zorunlu olan tek yargıdır.

Hanefilerin ve Malikilerin yaklaşımına karşılık Şafii ve Hanbeli fıkıhçılar istihsanı şiddetle eleştirmişlerdir. Şafii, ünlü fıkıh yapıtı Kitabü’l-Umm’da çeşitli gerek­çelerle istihsanın geçersizliğini göstermeye çalışmıştır. Ama çoğu İslam bilgini bu gerekçelerin ancak istihsanü’z-zarure için geçerli olabileceğini, öbür çeşitlerini geçer­siz kılmaya yetmeyeceğini belirtmişlerdir.

 

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ