Has Toprak Sistemi Nedir

Has Toprak Sistemi Nedir
  • 18.05.2013

Has Topraklar, Has Toprak Sistemi Nedir Hakkında Bilgi

Has, Osmanlı toprak düzeninde yıllık geliri 100 bin akçeden 1 milyon 200 bin akçeye kadar olan dirlik. Tahsis edilenlere göre havass-ı hümayun (padişah hasları), havass-ı vüzera (vezir hasları) ve paşmaklık olarak adlandırılırdı.

Anadolu Selçukluları ile İlhanlılarda dev­lete ait topraklar has ve ikta olarak ayrılmış­tı. Selçuklu hükümdarlarına ayrılan ve Di­van-ı Ali’nin gözetim ve denetiminde tutu­lan has defterlerinden, pervaneci sorumluy­du. İlhanlı hükümdarlarına özgü gelir ve vergilere ise “has incu” denirdi.

Osmanlılarda, yeni fethedilen yerlerin tah­riri yapılırken has arazileri, havass-ı hüma­yun, havass-ı vüzera kapsamında yazılırdı. Böylece has arazilerden bir bölümünün geliri doğrudan Hazine-i Amire’ye ve Hazine-i Hassa’ya ayrılırken, havass-ı vüzera kapsamında tutulanların gelirleri de görev karşılığı vezirlere ve beylerbeylerine bırakı­lırdı. Padişahların annelerine, kız kardeşle­rine, kızlarına ve eşlerine de paşmaklık adı altında haslar ayrılırdı.

Fatih Kanunnamesi’ne göre yıllık öşürü ve vergisi 100-120 bin akçe tutan miri topraklar birer hastı. Bu sınır, paranın değer yitirme­sine koşut olarak 18. yüzyıla doğru 1 milyon 500 bin akçeye kadar yükseltildi. Havass-ı hümayun ve paşmaklıklar ömür boyu, ha­vass-ı vüzera ise görev süresince tahsis edilirdi. Her has için bir voyvoda görevlen­dirilir, bunlar ve merkezden gönderilen haraççılar ile cizyedarlar has gelirlerini top­lardı. Has sahibi, toprağı iyi işlemeyen köylünün tarlasını başkasına verebilirdi. Has sahibi ve köylü eyalet kanunnamesinin öngördüğü yükümlülük ve koşullara karşı­lıklı uymak zorundaydılar. Sefer zamanla­rında, has sahibi hasının her 3.000 akçesi için bir cebelü hesabıyla, gereken sayıda atlı askeri cepheye yollardı. Tımar ve zea­meti) dirlikleriyle birlikte hasar da her otuz yılda bir yeni sayımdan geçirilir, cülüslarda has beratları yenilenirdi. Has tahsisleri ruznamçe ve tapu defterlerine işlenirdi. 18. yüzyılda Haslar Mukataası Kalemi kurula­rak mevcut hasların mukataa ve malikane yöntemleriyle korunması, 1717’den sonra da eyalet valilerine has yerine imdadiye vergisinden aylık ödenmesi öngörüldü. Gi­derek haslar da zeamet ve tımarlarla birlikte miri mukataa kapsamına alınınca bunların yönetilmesinde iltizam sistemine geçildi.

 

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ