Egzoz Nedir Nasıl Çalışır

Egzoz Nedir Nasıl Çalışır
  • 21.07.2013

Vasıta dünyasından bir terim egzoz nedir, egzoz nasıl çalışır bu konu hakkında geniş bilgi vereceğiz.

Egzoz, içten yanmalı motorlarda, yakıtın yanmasıyla oluşan gazlar ile öteki zararlı gazların atmosfere atılmasında ya da bu işlemin denetimli biçimde gerçekleştirilme­sinde yararlanılan düzenek. Bu tür gazların oluştuğu başlıca bölümler silindirler, motor karteri, yakıt deposu ve karbüratördür. Silindirlerdeki yanmış ya da yanmamış hidrokarbonlar, karbon monoksit, azot ve kükürt oksitleri, eser olarak bulunan çeşitli asitler, alkoller, fenoller ve kurşun gibi ağır metallerin buharı, egzoz borusuyla dışarı atılır. Krank mili ile yağ çanağını taşıyan ve silindirlerin çalışmayan, açık uçlarını çevre­leyen motor karterinde ise, yanmamış hid­rokarbonlar ve daha az miktarda da karbon monoksit oluşur. Bu gazlar kartere, yakıt ve hava karışımı silindirlerde sıkıştırılırken ve yakılırken, silindirlerin çeperleri ile piston­ların arasından sızarak iner. Yakıt tankında ve karbüratörde de, yakıtın buharlaşmasıyla hidrokarbonlar oluşur; bu gazların miktarı az olmakla birlikte, çevre kirlenmesi açısın­dan önem taşır.

b6a6498e6e149d06c1f093b446a402a9

Tüm bu bölümlerden kaynaklanan gazla­rın denetimli biçimde atılmasına yönelik olarak çeşitli egzoz düzenekleri geliştirilmiş­tir. Ayrıntılar açısından değişik düzenek türleri bulunmakla birlikte, bunların hepsi aynı ilkeye dayalı olarak çalışır. Motor karterindeki gazlar, havayla karıştırılarak giriş manifolduna üflenir ve yeniden yakıl­mak üzere silindirlere beslenir.

Motorlardaki zararlı gazların üçte ikisi, silindirlerin yanma odaklarında oluşur. Bu egzoz gazlarının denetlenmesinde, hava püskürtme sistemi ile geliştirilmiş yakma sisteminden yararlanılır. Tipik bir püskürt­me (enjeksiyon) sisteminde, motora bağlı olarak çalışan bir hava pompası, hava filtresinden geçirerek emdiği havayı, silindir başlığındaki egzoz ağızlarına üfler. Hava burada, yüksek sıcaklıktaki yanmamış hid­rokarbonlarla ve karbon monoksitle karışır ve yanma işleminin sürmesini sağlar. Böyle­ce, egzoz yoluyla dışarı atılacak zararlı gazların miktarı en aza indirilir. Bazı du­rumlarda, gazların tümüyle yanmasını sağ­lamak amacıyla, yanma süresini uzatan özel egzoz manifoldları kullanılır.

Yanma sürecinin verimliliğini artırmaya yönelik olarak, bu süreci denetleyen parça­larda da belirli düzenlemeler yapılmıştır. Bu amaçla, pistonun üst bölümü ile silindir başı arasında oluşan yanma odasının biçi­minde çeşitli değişiklikler yapılmış; düşük yakıt içerikli ve daha duyarlı hava-yakıt karışımları elde eden bilgisayar denetimli karbüratörler geliştirilmiş; tam yanma sağ­lamak için bujilerin kıvılcım çakma zaman­larında ayarlamalar yapılmıştır.

Yakıt deposunda ve karbüratörde oluşan gazlar, buharlaşma denetim sistemlerinin yardımıyla en aza indirilir. Bu sistemlerde temel olarak, etkinleştirilmiş odun kömüründen bir filtre kullanılır. Bu filtre, ağırlı­ğının yüzde 35’i kadar yakıt buharı soğura- bilir. Yakıt deposunda oluşan buharlar bir buhar ayırıcısına üflenir; burada ayrılan ham yakıt depoya döner, yakıt buharı ise filtreye gönderilir. Motor çalışmazken, kar­büratörde oluşan yakıt buharı da, hava filtresinden geçerek, buhar filtresine akar. Buhar filtresi, emdiği yakıt buharlarını, motor çalışırken, hava filtresinden geçire­rek silindirlere gönderir ve buharlar burada yanar.

Bir başka denetimli egzoz sistemi ise, katalitik dönüştürücüdür. Bu sistemde eg­zoz gazları, yalıtılmış bir bölme içindeki çeşitli metal oksit tanelerinin üzerinden geçirilir. Burada hidrokarbonlar ve karbon monoksit, su buharına ve karbon dioksite dönüşür. Ama bu tür sistemler fazlaca etkili değildir, çünkü motorun çalışması sonucun­da ısınarak ulaştığı sıcaklık, gazların katali­ze olmaları için yeterli değildir. Öte yan­dan, kimi zaman benzine eklenen kurşunlu bileşikler, katalizörleri etkisiz kılar.

 

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ