Çığ Nedir Nasıl Oluşur Hakkında Bilgi

Çığ Nedir Nasıl Oluşur Hakkında Bilgi
  • 19.07.2013

Bu yazımızda önemli bir doğa olayı çığ nedir, çığ nasıl oluşur ve genel olarak çığ hakkında bilgi vereceğiz.

Çığ, dağ yamacından aşağıya doğru hızla kayan ve yolu üzerindeki her şeyi ezip süpüren büyük kar kütlesidir. Çığ, kar kütlele­rinin temelinin bahar yağmurlarının etkisiy­le gevşemesi ya da sıcak ve kuru rüzgârların etkisiyle hızla erimesi sonucunda bu kütle­lerin ağırlığının eğimli yüzeyin sürtünme direncini aşması durumunda oluşur. Top ateşi, gök gürlemesi gibi şiddetli gürültüle­rin yarattığı titreşimler kütlelerin harekete geçmesi için yeterli olabilir. Büyük kar fırtınaları sırasında oluşan ve kar yağdığı sürece kaymaya devam eden çığlar bulunmakla birlikte, çığların büyük bölümü karın belirli bir bölgede birikmesin­den sonra oluşur. Çığa yol açan nedenler­den biri de, kar yığınının alt bölümlerinde dip kırağısının (zemin yüzeyinde ortaya çıkan altıgen buz kristalleri) oluşmasıdır. Gevşek kırağı kristalleri, kar tanelerinin buharlaşması ve zemine yakın daha büyük ve yoğun buz kristallerinin buhar toplamasıyla oluşur. Böylece kar yığınının zemine yakın bölümünde gevşemiş, zayıf bir kuşak gelişir ve buradaki tanecikler üstteki kar katmanlarının dağdan aşağı kaymasını ko­laylaştırır.

Islak kar çığı, çok ağır ve pekişik dokulu olması ve durur durmaz katılaşmaya başla­ması nedeniyle, en tehlikeli çığ türüdür. Kuru çığlar, büyük miktarlarda hava içerir­ler ve bunun etkisiyle bir akışkan gibi hareket ederler; dar bir vadide bir yakadan kaydıktan sonra öteki yakanın tepesine kadar ilerleyebilen kuru çığlar da oldukça tehlikelidir. Çığlar, karla birlikte büyük miktarlarda kaya molozu da taşıdıklarından jeolojik yapıda önemli değişikliklere neden olabilir. Farklı boyutlardaki parçaları ya­maçların eteklerine taşımanın yanı sıra, ardı ardına oluştuklarında, ABD’nin batı bö­lümlerindeki bazı dağlarda görüldüğü gibi, büyük ölçekli aşınmalara (erozyon) yol açarlar.

Dağcılar, kayakçılar, yolcular ve dağlık bölgelerde yaşayanlar çığların tehlikesi ko­nusunda sürekli uyarılırlar. İsviçre’de, Kar ve Çığ Araştırma Enstitüsü konuya ilişkin kapsamlı araştırmalar yapmış ve çeşitli ko­runma önlemleri denemiştir. Ülkenin bir­çok yerinde korunma çalışmaları yürütül­mesine karşın, gene de yoğun kar yağışı dönemlerinin ardından yıkıcı çığlarla karşı­laşılmaktadır. İsviçredeki bazı eski kasaba­larda, çığ tehlikesi altında bulunan açık alanlardaki binalar, akıp gelen karın yönü­nü değiştirmek için gemi pruvası biçiminde kurulmuştur. Birçok ülkede kayak alanları, çığı denetle­yebilecek yeterlikteki ormanların içine ku­rulmuştur. Çığ olasılıkları ve denetimleri konusunda eğitim görmüş korucular, kayak alanlarını ve çığların anayollar, öteki yapı­lar için tehlike oluşturduğu dağ yamaçlarını sürekli gözetlerler. Günümüzde en yaygın denetim yöntemi, çığ kuşağının üst katman­larında patlatmalar gerçekleştirmektir. Böylece çok büyük birikimler oluşmadan önce kar yığınlarının dağılması sağlanmış olur. Çığ nedir, çığ korunma yolları nasıl oluşur konusunda bilgi aktardık.

 

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI
  1. adadadadadadada dedi ki:

    çok işime yaradı yazanın eline sağlık

YORUM YAZ