Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler

Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler
  • 23.08.2013

Türkçe’de büyük harflerin kullanıldığı yerler kısaca, büyük harfler nerelerde kullanılır

Türkçe’de hangi şartlarda kelime ba­şındaki harfin büyük yazılacağı önemli bir konudur. Bu yazım kuralı şöyle açıklanabi­lir:

1. Her paragrafın başındaki kelimenin ilk harfi büyük yazılır. Haliyle cümle so­nundaki noktadan sonra gelen kelimenin ilk harfi de büyük olur. Örnek:

“Trenin kalkmasına yirmi dakika, on beş dakika kaldı. Galiba kimse gelmeye­cek !

Fakat ikinci kampana çalınacağı sıra­da kapı açılıyor, içeriye bir baskındır olu­yor.” (R.N. Güntekin, Anadolu Notları)

  1. Unvan ve lakap olarak kullanılan ke­limelerin ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Mareşal Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk, Millî Eği­tim Bakanı Avni Akyol, Yedi Sekiz Hasan Paşa, Melek Ahmet Paşa, Deli Dumrul, Dede Korkut, Korkut Ata, Makbule Hanım, Kuddusî Bey, Süleyman Ağa, Sabri Efen­di, Naci Astteğmen, Yahya Kaptan, Bekir Çavuş gibi.
  2. Kişi adı olan özel isimlerin, yer adı olan özel isimlerin ve devlet adı olan isim­lerin ilk harfleri büyük yazılır: İsmet inö­nü, Rauf Orbay, Sadi Irmak, Kemalettin Kamu, Alexandr Kazbegi, Mohmad Ma- makayev, Ernest Hemingvvay, Haydar Pa­şa Numune Hastanesi, Çapa Tıp Fakül­tesi, Beyazıt Karakolu, istanbul Millî Eği­tim Müdürlüğü, Adalet Bakanlığı, Millî Sa­vunma Bakanlığı; Cumaovası, Conk Ba­yırı, Yeşilköy, Edirnekapı, Boğaziçi; Tür­kiye Cumhuriyeti, Sovyet Sosyalist Cum­huriyetleri Birliği, Amerika Birleşik Dev­letleri gibi.
  3. Teşkilâtlanmış kurum adları büyük harflerle yazılır: Danışma Meclisi, Büyük Millet Meclisi, Devlet Planlama Teşkilâtı, Türk Standartları Enstitüsü, Kamu iktisa­di Teşekkülleri, Küçükçekmece Atom Re­aktörü, Türkiyat Estitüsü gibi.
  4. Kitap, dergi, gazete adlarının baş harfleri büyük yazılır:Vapur Düdükleri(A. Hü- nalp), Yeşilkaya Savcısı (I. Tarus). Üç is­tanbul (M.C. Kuntay), Mai ve Siyah (H.Z. Uşaklıgil), Elif ile Yaralı Mahmut, Eski

Türkçe’de isim – Fiiller (K. Eraslan), Psiko- Sosyal Açıdan Çocuk Suçluluğu (H.Yavuzer), Şeyhî’nin Harnamesi (F.K. Timurtaş) gibi. (Uyarı: Kitap adı olarak kullanılan ke­limeler arasında edat varsa küçük harf­le yazılmalıdır. Edatlar ayrıca özel isimler arasına getiriliyorsa bunlar da küçük harf­le yazılmalıdır.)

Türk Edebiyatı, Varlık, Hisar, Karakuşak, Samanyolu, Eleştiri, Yeditepe, Yan­kı, Nokta, Yeni Dergi vs.

Tercüman, Bulvar, Güneş, Milliyet, Cumhuriyet, Yeni Asır, Tasvir-i Efkâr, Tercüman-ı Hakikat… gibi.

  1. Cümle içerisinde tırnak içine alınmış konuşma cümlesi varsa bunun ilk harfi büyük yazılır.

Örnek:

Tunca yolda, karşılaştığı arkadaşına “Akşam bize gel!” dedi ve yürüdü, gibi.

  1. Konuşma çizgisinden sonraki harf büyük yazılır. Örnek: —Teke avına daha yeni çıkıyorum, nasıldır? (M. Yesari, Çul­luk)
  2. İsim tamlaması değilse, akrabalık bildiren kelimelerin baş harfleri bazı yazarlarca büyük, bazı yazarlaca da küçük yazılmıştır.

Örnek:

“Gençlerden birisi:

—Sen işine bak usta, dedi. Şimdiye bi­tirecektin be.

—Neyi bitirecektim?

—Aha Hacali eminin işini”

(T.Apaydın , Berber Rüştü)

Başka bir örnek:

“…’Buyur Çamasan Dede!?’ dedi tene­ke çitlerin ardından bir genç kız(…)’ Bu­yur Çamasan Dede’ dedi’ gene” (D. Cey­hun, Çamasan)

Bazı kitap hazırlayıcıları akrabalık bil­diren kelimelerin baş harflerinin büyük ya­zılmasını söyier. Fakat bu kural bizde he­nüz kesinleşmemiştir.

  1. Bir cümlede parantez içine alınmış müstakii bir cümle varsa ilk kelimenin ilk harfi büyük yazılır

Örnek;

“Nevzat okula giderken (Okuldan ba­basına çağrı pusulası gelmişti) düşünceliydi” gibi. Metinler incelenirse bu da kesinleşmiş bir kural değildir.

10. Şiirlerde her mısranın (dizenin) ilk harfi büyük olur. Bu kural günümüzde ba­zı şâirler tarafından değiştirilmiştir. Birçok şâirin , mısraların ilk harflerini küçük yaz­dığı izlenebilir. Hattâ kapakta özel isim­lerin baş harfleri için de bu söylenen ge­çerlidir.

Türkçe’de her okur yazarın aynıyla ka­bul ettiği kalıplaşmış bir imlâ disiplini sağlanamamıştır.

 

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ