Birleşik Cümle Nedir

Birleşik Cümle Nedir
  • 06.12.2012

Bir önceki konumuzda basit cümleler hakkında bilgiler verdik. Şimdi ise yapı bakımından birleşik cümleler konusu hakkında bilgiler veriyoruz. Birleşik cümlelerde basit cümlelerin aksine, birden çok yargı vardır. Vargılardan biri esas cümlenin yargısıdır. Ötekiler ise, bu esas cümleyi çeşitli yönlerden tamamlar ve açıklığa kavuştururlar. Yan yargılar esas yargının anlam yönünden tamlayıcılarıdır.

Birleşik cümlelerde bir esas cümle, bir de yan cümleler vardır. Yan cümle, fıüi çekimli olan ve esas cümleyi anlamca ve görevce tamamlayan cümledir Esas cümle yapı bakımından önemli bir değişiklik göstermezken yan cümlenin turien ve özelliklen çeşididir. Bu bakımdan yan cümleler çeşitlere ayrılır im

Esas cümle, esas yargıyı üzerinde bulunduran cümledir. İstendiğinde esas cümle yalnız başına kullanılabilir. Yeter ki esas cümle doğru belirtensin ve yan cümleler tanınsın. Yan cümleler esas cümlenin anlamını bütünler. Esas cümle genellikle sonda yer alır. Kalkıp kahveye gidecek olsam, orada da dertlenecek bir dost bulamıyorum. Bu cümlede orada da dertleşecek bir dost bulamıyorum esas cümledir. Geri kalan bölüm ise, yan cümledir.

Yan cümleler esas cümlenin anlamını tamamlayan, kuruluş bakımından başlı başına bir cümle değerinde bulunan, zaman bildiren, bir şahsa bağlanan, yargısı olan şekillerdir.

Yan cümlelerin ortak özellikleri yüklemlerinin çekimli oluşudur. Esas cümlenin anlamını çeşitli yönlerden tamamladıkları için yan cümle adını almışlardır.

-sa (-se) Şart Ekiyle Kurulmuş Birleşik Cümle

Altmış, altmış beşe kadar sağlığımı yitirmezsem yaşlılığın romanını yazaca­ğım. Bu şartlı birleşik cümlede esas cümle yaşlılığın romanını yazacağım kısmıdır. Cümlenin öznesi 1. şahıs (ben), altmış, altmış beşe kadar sağlığımı bölümü, yitirmezsem çekimli fiiline bağlıdır. Fiil ise geniş zamanın şartıyla çekime girmiştir. Dikkat edilirse yitirmezsem esas cümlenin yazacağım yüklemine bağlı tamamlanmamış bir yargısıdır. Değirmen, bu kış günlerinde üç gün işlerse. beş gün işlemez örneğinde görüldüğü gibi temel yargı Değirmen bu kış günlerinde beş gün işlemez cümlesi üzerindedir, -sa (-se) şart ekiyle kurulmuş bir başka şart cümlesi daha verelim. Bu sıska çocukların bütün işleri evde ellerine ne geçerse onları yemekten ibaretti. Bir şartlı anlatım ve bu anlatımın vardığı sonuç, şartlı birleşik cümlelerin temelini oluşturur.

Esas yargının sonda, tamamlayıcı yargının başta bulunması Türkçenin yapısına uyan bir durumdur.  Birleşik cümleler hakkında merak ettiklerinizi aşağıdan bizlere yazabilirsiniz. Eokul-meb.com uzman öğretmenlerimiz en kısa sürede sizlere yanıt verecektir.

 

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ